Awdl

Amser Mai maith ddydd, neud rhydd rhoddi,Neud coed nad ceithiw, ceinlliw celli,Neud llafar adar, neu gwar gweilgi,Neud gwaeddgreg gwaneg, gwynt yn edwi,Neud arfeu doniau, goddau gwedi,Neud argel dawel nid meu dewi,Endeweis i wenyg o Wynnofi dir,I am derfyn mawr meibion Beli,Oedd hydreidd wychr llyr yn llenwi,Oedd hydr am ddylan gwynfan genddi,Hyll nid oedd ei deddf hi hwyreddf holi,Hallt oedd i dagrau, digrawn heli,Ar helw bun araf uch bannieri ton,Tynhegl a gerddais i gorddwfr Teifi,Ceintum gerdd i Nest cyn noi threngi,Cant cant i moliant mal Elifri,Canaf gan feddwl awrddwl erddi,Caniad i marwnad, mawr drueni!Canwyll Cadfan lan o lenn bali.Canneid i synnieid gar Dysynni,Gwan, wargan, wyrygall, ddeall ddogni,Gwreig nid oedd un frad gariad genthi,Gweryd rhudd ai cudd gwedi tewi,Gwael neuedd maenwedd mynwent iddi,Golo Nest goleu ddireidi.Golwg gwalch dwythfalch o brif deithi,Gwenned gwawn ai dawn oi daioni,Gwynedd anrhydedd, oedd rhaid wrthi,Nid oedd ffawd rhy gnawd rhin y genthi,Gnawd oedd dal eur mal er i moli,Ni ryfu dognach er i dogni poen,Penyd a fo mwy no'r meu hebddi,Neum gorau angau anghyfnerthi,Nid ymglyw dyn byw o'r byd fal mi,Ni chyfeirch angen iawlwen ioli,Er neb rhy barther i rhyborthi,Nest yn ei haddawd, wenwawd weini,Ydd wyf pryderus fal pryderi.Pryderwawd ceudawd, cyfnerthi ni wnn,Nid parabl yw hwn ni fo peri.Llen argel issel y sy'm poeni,Lludd Gwen lliw arien ar Eryri.Archaf im Arglwydd culwydd celi,Nid ef a archaf arch egregi,Arch, ydd wyf un arch yn i erchi,Am archfein riein, reid y meini,Trwy ddiwyd eiriawl deddfawl Dewi.A deg cymmeint seint senedd Frefi,Am fun a undydd i hammodi,A'r gystlwn pryffwn y prophwydi,Ar gyfoeth Duw doeth i detholi,Ar anghyweir Meir a'r merthyri,Ag yn i goddau gweddi a ddodaf,Am dodeis nwyf im addoedi.Ni bu ddyn mor gu gennyf a hiNi bo poen oddef, Pedr wy noddi,Ni bydd da gan Dduw i diddoli,Ni bo diddawl Nest, nef boed eiddi.

Crist Greawdr, llywiawdr llu daear a nefAm noddwy rhag afar,Crist celi, bwyf celfydd a gwar,Cyn diwedd gyfyngwedd gyfar.Crist fab Duw am rhydd arllafar,I foli fy rhwyf rhwysg o ddyar,Crist fab Mair am pair o'r pedwar defnydd,Dofn awen ddiarchar.Llewelyn llyw Prydain ai phar,Llew a glew a glyw gyfarwar,Fab Iorwerth ein cannerth an car,Fab Owain ffrawddiein, ffrwyth cynnar,Ef dyfu dreig llu yn llasar dillat,Yn ddillyn cyfarpar,Yn erfid, yn arfod abar,Yn arfau bu cenau cynnar,Yn ddengmlwydd hylwydd hylafar,Yn ddidranc ei gyfranc ai gar,Yn Aber Conwy, cyn daffar fy llyw,Llewelyn athrugar,A Dafydd, defawd Ul Caissar,Difai ddraig, ddragon adwyar,Difwlch udd difalch i esgar,Difwng blwng blaen ufel trwy far,Dybryd in feirdd byd bod daear arnaw,Ac arnam i alar.Ef yn lly w cyn llid gyfysgar,Ysglyfion ysglyfiynt llwrw bar,Oedd rynn rudd ebyr or gwyr gwar,Oedd ran feirw fwyaf o'r drydar,Oedd amliw tonnau, twnn amhar eu neid,Neud oeddynt dilafar.Ton heli ehelaeth i bar,Ton arall guall, goch gwyar.Porth Aethwy pan aetham ni ar feirch mordwy,Uch mowrdwrf tonniar,Oedd ongyr, oedd engir ei bar,Oedd angudd godrudd gwaedryar,Oedd enghyrth ein hynt, oedd angar,Oedd ing, oedd angau anghymar,Oedd ammau ir byd bod abar o honam,O henaint lleithiar.Mawr gadau, anghau anghlaear,Meirw sengi, mal seri sathar,Cyn plygu Rodri, rwydd esgar, ym MonMynwennoedd bu braenar,Pan orfu pen llu llachar,Llewelyn llyw Alun athafar,Myrdd bu lladd, llith brein gorddyar,O'r milwyr, a mil yngharchar.Llewelyn cyd lladdwy trwy far,Cyd llosgwy, nid llesg ufeliar,Llary deyrn, uch cyrn cyfarwarLlwrw cydfod ir clod is claiar,Ry llofies rwyf treis tros fanniar i feirdd,Oedd fawrllwyth ir ddaear,Gwisci aur ag ariant nis oar.Gwascwynfeirch gosseirch, gosathar,Ysginfawr gorfawr, gorwymp par,Yscarlad lliw ffleimiad, fflamiar,Meirch Mawrthig, ffrwythig, ffraeth, anwar,Ffrawddus, a phreiddiau ewiar.Mwth i rhydd, arwydd yngwascar,Mal Arthur cein fodur cibddar,Cann a chann; a chein wyllt a gwar,Cant a chant a chynt nog adar

Adar weinidawg, caeawg Cynran drud,Dreig Prydein pedryddan,Addod Lloegr, lluossawg am bann,Addaf hir in herwydd calan,Adwedd teyrnedd tir nis rhan,A dan ser ys sef i amcan,Adnes i franhes i frein bann,Dychre dychrein gwyr yngrheulan,Gwrdd i gwnaeth uch Deudraeth Dryfan,Gwr hydwf, gwrhydri OgyrfanDygwydd gwyr heb lafar heb lan,Dygoch llawr dwygad fawr faran,Un am fro Alun, elfydd can,A Ffrainc yn ffrawddus mal Camlan;Ar eil yn Arfon ar forfan,Yn undydd an un Duw in a ran,A dwy dreig ffeleig, ffaw gymmanMal deulew ein dylochassan,Ag un traws gatcun, treis faran,Fal gwr yn gorfod ymhobman,Llewelyn llafn-eur anghyfan,Lloegr ddiwreidd, llu rhuddfleidd Rhuddlan,Llu rhagddaw a llaw ar llumman,Llwybr yn wybr yn ebrwydd allan,Llwrw ddawn Cadwallawn fab Cadfan.I mae am Brydain yn gyfan,Llary ni ddel ei law ettaw attan,Llyried tra myned tramor dylan,Rhag llaith anolaith anolo llan,A llafnawr lledrudd uch grudd a gran,Ninnau Feirdd Prydein, prydus eirian berth,Gwyr a byrth fy rhwyf ymhob calan,Er digabl barabl gan bawb oi fan,Digrifwch elwch elyf egwan,Oi ariant gormant gorym ni drudran,O'i alaf ai aur ai ariant can.

Gan i ddwyn dychryn a ddechreuo bleid,Uch blaenwel yn oed llo,Gnaws achaws yn ych cyn adfo,Gnawd i ladd ni lwydd i abo.Caer Lleon llyw Mon mwyn Pabo ath dug,Ef ath dwg ynghodo,Llewelyn ef llosges dy fro,Llas dy wyr dra llyr, dra llwyfo,Llwyr dug y Wyddgrug, nid ffug ffo,Lloegrwys i llugfryd i synnio,Llewdir teyrn lluddiwyd yn agro,Llas i glas, i glwystei neud glo,Llys Elsmer, bu ffer, bu ffwyrngno,Llwyr llosged i thudwed ai tho,Llwrw gwelwch neud heddwch henoGan fy rhwyf, nid rhyfedd cyd bo,Hyd i del i dorf ar dyno a bryn,Udd breiniawg bieufo,Llew ai dug, ai dwg pan fynno,Ir Trallwng trillu anwosgo,Llys efnys, afneued tra fo.Lles i fyrdd o feirdd ai cyrcho.Addug y Wyddgrug ai dycco,Gwyliwch gwylyddwr, pwy ai lluddio,Llwrw Fochnant edrywant ar dro,Llwytcwn llwyth llithiwyd am honno,Lletcynt Argoedwys, gwys greudo,Llys a dwy neud einym ni heno.Edryched Powys pwy fo,Brenin breisg werin, brwysg agdo,Ai gwellygio pwyll rhydwyllo:Ai gwell Ffranc no ffrawddus Gymro.Llyw y sy ym, synniwch cyd tawo,Lloegr gychwyn, a fynn a fynno,Llwyr i dyd i fryd ar fro GadwallawnFab Cadfan, fab Iago,Llary yspar ys penyd iblo,Llwrw espyd yspeid anolo,Llew prydfawr llyw Prydain ai chlo,Llewelyn lliaws ei fran fro,Llary deyrn cedyrn, cad wosgo; ynghurYs fy nghar a orffo.

Gorfydd Udd dremrudd, dramor lliant,Ym Mon Mam Gymru bedryddant,Gorllwybr llu llenwis ewyngant,Gwarthaf bryn a phenrhyn a phant,Gorllanw gwaed am draed a ymdrychant,Amdrychion pan ymdrechassant,Cad y Coed Anau, Cadr anant borthi,Burthiaist wyr yn nifant.Ail gad trom i tremynasant,Udd addien uch Dygen Ddyfnant,Eil miloedd mal gwyr dybuant,Eil yrth gyrth in gwrthfynnassant,Eil agwrdd ymwrdd am hardd amgant breBron yr Erw i galwant,Cynwan llu fal llew yth welsant,Cadr eryr ith wyr yn warant,Can hynny cynhennu ni wnant,Can wyllon Celyddon cerddant,Dugost y Wyddgrug, a dygant i dreisAdryssedd cyfnofant,A Rhuddlan yn rhuddliw amgant,Rhun can clawdd adrawdd edrywantA Dinbych wrthrych gorthorrant ar fil,Ar Foelas a GronantA chaer yn Arfon, a charant yngnif,Yngnaws coll am peiriant,A Dinas Emreis a ymrygant,Amrygyr ni wneir na wnantNeur orfydd dy orofyn nad antIth erbyn ith erbarch feddiantNeu'r orfuwyd yn orenw MorgantAr filwyr Prydain pedryddantDy gynnygn ni gennyw cwddant,Ni gaiff hoen na hun ar amrant,Mad ymddugost waed, mad yth want,Arall yn arfoll ysgarant,A chleddyf, a chlodfawr yth wnant,Ag ysgwyd ar ysgwydd anchwant,Mad tywyssaisd dy lu, Lloegr irdant,Ar derfyn Mechain a Mochnant,Mad yth ymddug dy fam, wyd doeth,Wyd dinam, wyd didawl o bob chwant,O borffor o bryffwn fliant,O bali ag aur ag ariant,O emys gochwys gochanant dy feirdd,Yn fyrddoedd i caffant.Minnau om rhadau rhymfuant,Yn rhuddaur yn rhwydd ardduniant,O bob rhif im Rhwyf im doniant,O bob rhyw im rhodded yn gantCyd archwyf im llyw y lloergant yn rhodd,Ef am rhydd yn geugant.Lliwelydd lledawdd dy foliant,Llewelyn, a Llywarch rwy cant.Munerawd ym marw fy mwyniant fal yn bywLleissiawn ryw Run blant.Nyd gormod fy ngair it gormant!Teyrn wyd tebyg Eliphant,Can orfod pob rhod yn rhamant,Can folawd a thafawd a thant.Cein deyrn, cyn bych yngreifiant,Can difwyn o ysgwn esgarant,Can Dduw ren yn ran westifiantCan ddiwedd pob buchedd, bych sant.