Hirlas Owain
Gwawr pan ddwyre gawr a ddoded,Galon yn anfon anfudd dynged,Geleurudd ein gwyr gwedi lludded trwm,Tremit gofwy mur Maelawr Drefred.
Deon a yrrais dygyhyssed,Diarswyd a'r frwydr arfau goched,A rygoddwy glew gogeled rhagddaw,Gnawd yw oi ddygnaw ddefnydd codded!
Dywallaw di fenestr gan foddhaed,Y corn yn llaw Rhys yn llys llyw ced,Llys Owain ar braidd yt ryborthed erioed,Porth mil a glywi pyrth egored.
Menestr am gorthaw, nam adawedEstyn y corn er cyd yfed,Hiraethlawn am llyw lliw ton nawfed,Hirlas i arwydd aur i dudded:
A dyddwg o fragawd wirawd orgred,Ar llaw Wgan draws dros i weithred,Canawon Goronwy, gwrdd gynnired gwyth,Canawon hydwyth, hydr eu gweithred:Gwyr a obryn tal ymhob caled,Gwyr yngawr gwerthfawr gwrdd ymwared,Bugelydd Hafren balch eu clywed,Bugunat cyrn medd mawr a wna neued.
Dywallaw di'r corn argynfelyn,Anrhydeddus, feddw, o fedd gorewyn,Ac o'r mynni hoedl hyd un blwyddyn,Na ddidawl i barch, can nid perthyn,A dyddwc i Ruffydd waewruddelyn,Gwin a gwydr goleu yn ei gylchyn,Dragon Arwystli, arwystl terfyn,Dragon Owain hael o hil Cynfyn,Dragon iw dechreu, ac niw dychryn cat,Cyflafan argrat cymwy erlyn.Cetwyr idd aethant er clod obryn:Cyfeddon, arfawc, arfau Edwyn,Talassant i medd mal gwyr Belyn gynt,Teg i hydrefynt tra bo undyn.
Dywallaw di'r corn, canys amcan cennyf,Ydd ymgyrryw glyw gloyw ymddiddan,Ar llaw ddehau ein llyw gyflafan,Lluch y dan ysgwyd ysgawn lydan,Ar llaw Ednyfet llawr diogan lew,Ergyrwayw trylew, trei i darian.Terfysc ddyffysc ddeu ddiofn anian,Torrynt torredwynt uch teg adfan,Teleirw yngbyngrein ynghyfran brwydr,Tal ysgwyd eurgrwydr torrynt yn fuan:Tryliw eu pelydr gwedi penwan,Trylwyn yn amwyn amwiw Garthan.Cigleu ym Maelawr gawr fawr fuan,A garw ddisgyrr gwyr, a gwyth erwan,Ac ymgynnull am drull am dramwyan,Fal i bu ym Mangor am ongyr dan:Pan wnaeth dau deyrn uch cyrn cyfrdan.Pan fu gyfeddach Forach Forfran.
Dywallaw di'r corn, canys myfyr gennyf,Men ydd amygant medd a'n tymmyr,Selif diarswyt orsaf Gwygyr,Gogelet ai cawdd calon eryr!Ac unmab Madawc, enwawg Dudur hael,Hawl bleiddiad, lleiddiad, lluch ar ysgyr,Deu arwreidd, deu lew, yn eu cyngyr,Deu arial dywal dau fab Ynyr,Dau rydd yn nydd cad eu cyfergyr,Cyfargor diachor camp diachyr,Arfod llewod gwrdd, gwrddwan cadwyr,Aer gunieid, lunieid, coch eu hongyr,Treis erwyr yn ffwyr ffaw ehegyr,Trei eu dwy aesawr dan un ystyr,Gorfu gwynt gwaeddfan uch glan glasfyr,Gorddwy clau tonnau Talgarth ystyr.
Dywallaw di fenestr na fyn angau,Corn can anrhydedd ynghyfeddau,Hirlas buelin, breint uchel hen ariant,Ai gortho nid gorthenau:A dyddwg i Dudur, eryr aerau,Gwirawd gyssefin o'r gwin gwinau,Oni ddaw i mewn o'r medd gorau oll,Gwirawd o ban, dy ben faddau,Ar llaw Foreiddig, llochiad cerddau,Cerddyn hyn i glod cyn oer adnau,Dieithr frodyr fryd ucheldau,Diarchar arial a dan dalau,Cedwyr am gorug gwasanaethau,Nid ym hyn dihyll nam hen deheuCynnifieid, gyrthieid, fleinieid, fleiddiau,Cynfaran creulawn creulyd ferau,Glew glyw Mochnannwys o Bowys beu:O glew gwnedd arnaddunt deu,Achubieit pob rheid, rhudd eu harfeu:Echedwynt rhag terfysc eu terfynau,Moliant yw eu rhann y rhei gwynnau;Marwnad fu neud mi newid y ddau!O chan Grist mor drist wyf o'r anaeleu!O goll Moreiddig mawr ei eissieu.
Dywallaw di'r corn can nim puchant,Hirlas yn llawen yn llaw Forgant,Gwr a ddyly gwawd gwahan foliant,Gwenwyn y addwyn, gwan edrywant,Areglydd defnydd dioddefiant llafn,Llyfn i deutu llym ei hamgant.
Dywallaw di fenestr o lestr ariant,Celennyg edmyg, can urdduniant,Ar llawr Gwestun fawr gwelais irdant,Ardwy Goronwy oedd gweith i gant,Cedwyr cyfarfaeth ydd ymwnaethant,Cad ymerbynieid, eneid dichwant,Cyfarfu ysgwn ac ysgarant aer,Llas aer, llosget maer ger mor lliant:Mwynfawr o garcharawr a gyrchassant,Meurig fab Gruffydd grym ddarogant,Neud oedd gochwys pawb pan atgorsant,Neud oedd lawn o heul hirfryn a phant.
Dywallaw di'r corn ir cynnifieid,Canawon Owain, cyngrein, cydneid,Wynt a ddyrllyddant yn lle honneid,Glud men ydd ant gloyw heyrn ar neid:Madawc a Meilir gwyr gorddyfneid treis,Tros gyferwyr gyferbynieid:Tariannogion torf, terfysc ddysgeid,Trinheion faon, traws ardwyeid.Ciglau am dal medd myned dreig Cattraeth,Cywir eu harfaeth, arfau lliweid,Gosgordd Fynyddawc am eu cysgeid,Cawssant y hadrawdd cas flawdd flaenieid;Ni wnaeth a wnaeth fynghedwyr ynghalet Faelor,Dillwng carcharor dullest foleid.
Dywallaw di fenestr fedd hidlaid, melus,Ergyrwayw gwrys gochwys yn rheid,O gyrn buelin balch oreuraid,Yr gobryn gobrwyau henaid;O'r gynnifer anhun a borth cynnieidNis gwyr namyn Duw ac ai dywaid.
Gwr ni dal ni dwng, ni bydd wrth wir,Daniel dreig cannerth, mor ferth hewir,Menestr mawr a gweith yd ioleithirGwyr ni oleith lleith, oni llochir,Menestr medd ancwyn a'n cydroddir,Gwrdd-dan gloyw, goleu, gwrddloyw babirMenestr gwelud dy gwyth yn Llidwm dirY gwyr a barchaf wynt a berchir.Menestr gwelud dy galchdoed Cyngrein,Ynghylchyn Owain gylchwy enwir,Pan breiddwyd Cawres, taerwres trwy dir,Preidd ostwng orflwng a orfolir,Menestr nam didawl, nim didolir,Boed ym mharadwys in cynhwysir,Can pen teyrnedd, poed hir eu trwydded,Yn i mae gweled gwaranred gwir. AMEN.
Words in this poem
- braidd n.
- A quick motion; a start. Sackville. [Cf.Icel. breg to move quickly.]
- clod n.
- A lump or mass, especially of earth, turf, or clay. [OE. clodde, latter form of clot. See Clot.]
- grist n.
- Ground corn; that which is ground at one time; as much grain as is carried to the mill at one time, or the meal it produces. [AS. grist, fr. grindan. See Grind.]
- goll n.
- A hand, paw, or claw. Sir P. Sidney. B. Jonson. [Etymol. uncertain.]
- amen interj.
- An expression used at the end of prayers, and meaning, So be it. At the end of a creed, it is a solemn asseveration of belief. [L. amen, Gr. am certainly, truly.]
Definitions and etymologies from Webster's Unabridged Dictionary, 1913.
About this text
Hirlas Owain is in the public domain. This text is taken from Some Specimens of the Poetry of the Ancient Welsh Bards, Project Gutenberg ebook #32767; the transcription's header, footer and licence were removed and nothing else was changed. You may copy, print and reuse it freely.
Cite as: Evan Evans, Hirlas Owain, in Specimens of the Poetry of the Ancient Welsh Bards (1764), text of Project Gutenberg ebook #32767, Laurel, https://laurelpoetry.com/poem/evans-welsh/hirlas-owain.html, id L11875.
Form and metre
Hirlas Owain is 150 lines in 14 stanzas. The metre is trochaic pentameter, measured from the stress the words themselves fix (confidence 75%). 98% of its stressed syllables fall where the metre puts the beat. The lines average 9.0 syllables. 15 lines end on an unstressed syllable, a feminine ending.
See other poems in trochaic pentameter.
Measured by Laurel's pipeline, not copied from a handbook: how stress and metre are counted, how rhyme is lettered, how a drifted rhyme is found. Where the dictionary cannot confirm a rhyme the letter is withheld, not guessed.
Rhyme words, stanza by stanza
The word that ends each line, lettered by the rhyme it makes; a dash is a line whose rhyme the dictionary could not confirm.
- 1 AA-A ddodedA · dyngedA · — · drefredA
- 2 AA-- dygyhyssedA · gochedA · rhagddaw · codded
- 3 -A-A foddhaed · cedA · erioed · egoredA
- 4 AAA- adawedA · yfedA · nawfedA · dudded
- 5 AA-AAAA- orgredA · weithredA · gwyth · gweithredA · caledA · ymwaredA · clywedA · neued
- 6 AAABABAB-BAB-B argynfelynA · gorewynA · blwyddynA · perthynB · waewruddelynA · gylchynB · terfynA · cynfynB · cat · erlynB · obrynA · edwynB · gynt · undynB
- 7 -AAA-BBA-CCACC-ACC cennyf · ymddiddanA · gyflafanA · lydanA · lew · darianB · anianB · adfanA · brwydr · fuanC · penwanC · garthanA · fuanC · erwanC · dramwyan · danA · cyfrdanC · forfranC
- 8 -AAA-AAAAAAAABAB gennyf · tymmyrA · gwygyrA · eryrA · hael · ysgyrA · cyngyrA · ynyrA · cyfergyrA · diachyrA · cadwyrA · hongyrA · ehegyrA · ystyrB · glasfyrA · ystyrB
- 9 AA-ABC-AACAAAD-BEDDCCAE- angauA · ynghyfeddauA · ariant · gorthenauA · aerauB · gwinauC · oll · faddauA · cerddauA · adnauC · ucheldauA · dalauA · gwasanaethauA · deheuD · fleiddiau · ferauB · beuE · deuD · harfeuD · terfynauC · gwynnauC · ddauA · anaeleuE · eissieu
- 10 AA-A-A puchantA · forgantA · foliant · edrywantA · llafn · hamgantA
- 11 AABBBB-ABBBB ariantA · urdduniantA · irdantB · gantB · ymwnaethantB · dichwantB · aer · lliantA · gyrchassantB · ddarogantB · atgorsantB · phantB
- 12 ABBB-AAA-AAA-A cynnifieidA · cydneidB · honneidB · neidB · treis · gyferbynieidA · ddysgeidA · ardwyeidA · cattraeth · lliweidA · cysgeidA · flaenieidA · faelor · foleidA
- 13 -ABBAB melus · rheidA · oreuraidB · henaidB · cynnieidA · dywaidB
- 14 AAABCACB-ACDDB-- wirA · hewirA · ioleithirA · llochirB · cydroddirC · babirA · dirC · berchirB · cyngrein · enwirA · dirC · orfolirD · didolirD · cynhwysirB · trwydded · amen
Scansion, line by line
Each line with its syllable count and the stresses the words themselves fix: / stressed, ˘ unstressed, · a syllable the word leaves free and the metre decides. Read against trochaic pentameter. How this is done.
| Line | Syl. | Stress |
|---|---|---|
| Gwawr pan ddwyre gawr a ddoded, | 7 | ······· |
| Galon yn anfon anfudd dynged, | 9 | ········˘ |
| Geleurudd ein gwyr gwedi lludded trwm, | 10 | ·········· |
| Tremit gofwy mur Maelawr Drefred. | 9 | ········˘ |
| Deon a yrrais dygyhyssed, | 9 | /˘······˘ |
| Diarswyd a'r frwydr arfau goched, | 8 | ·······˘ |
| A rygoddwy glew gogeled rhagddaw, | 9 | ·····/˘·· |
| Gnawd yw oi ddygnaw ddefnydd codded! | 9 | ·······/˘ |
| Dywallaw di fenestr gan foddhaed, | 9 | ········˘ |
| Y corn yn llaw Rhys yn llys llyw ced, | 9 | ········· |
| Llys Owain ar braidd yt ryborthed erioed, | 9 | ········· |
| Porth mil a glywi pyrth egored. | 9 | ········˘ |
| Menestr am gorthaw, nam adawed | 9 | ········˘ |
| Estyn y corn er cyd yfed, | 7 | ······· |
| Hiraethlawn am llyw lliw ton nawfed, | 9 | ········˘ |
| Hirlas i arwydd aur i dudded: | 9 | ·······/˘ |
| A dyddwg o fragawd wirawd orgred, | 9 | ········˘ |
| Ar llaw Wgan draws dros i weithred, | 8 | ·······˘ |
| Canawon Goronwy, gwrdd gynnired gwyth, | 10 | ·········· |
| Canawon hydwyth, hydr eu gweithred: | 9 | ·····/˘·· |
| Gwyr a obryn tal ymhob caled, | 9 | ········˘ |
| Gwyr yngawr gwerthfawr gwrdd ymwared, | 9 | ········˘ |
| Bugelydd Hafren balch eu clywed, | 9 | ········˘ |
| Bugunat cyrn medd mawr a wna neued. | 10 | ·····/˘··· |
| Dywallaw di'r corn argynfelyn, | 9 | ········· |
| Anrhydeddus, feddw, o fedd gorewyn, | 10 | ·········· |
| Ac o'r mynni hoedl hyd un blwyddyn, | 10 | //········ |
| Na ddidawl i barch, can nid perthyn, | 9 | ········· |
| A dyddwc i Ruffydd waewruddelyn, | 9 | ········· |
| Gwin a gwydr goleu yn ei gylchyn, | 9 | ········· |
| Dragon Arwystli, arwystl terfyn, | 9 | /˘······· |
| Dragon Owain hael o hil Cynfyn, | 9 | /˘······· |
| Dragon iw dechreu, ac niw dychryn cat, | 11 | /˘···//···· |
| Cyflafan argrat cymwy erlyn. | 9 | ········· |
| Cetwyr idd aethant er clod obryn: | 9 | ········· |
| Cyfeddon, arfawc, arfau Edwyn, | 9 | ········· |
| Talassant i medd mal gwyr Belyn gynt, | 10 | ·········· |
| Teg i hydrefynt tra bo undyn. | 9 | ········· |
| Dywallaw di'r corn, canys amcan cennyf, | 11 | ··········· |
| Ydd ymgyrryw glyw gloyw ymddiddan, | 9 | ········· |
| Ar llaw ddehau ein llyw gyflafan, | 9 | ········· |
| Lluch y dan ysgwyd ysgawn lydan, | 9 | ········· |
| Ar llaw Ednyfet llawr diogan lew, | 9 | ········· |
| Ergyrwayw trylew, trei i darian. | 9 | ········· |
| Terfysc ddyffysc ddeu ddiofn anian, | 8 | ········ |
| Torrynt torredwynt uch teg adfan, | 9 | ········· |
| Teleirw yngbyngrein ynghyfran brwydr, | 9 | ········· |
| Tal ysgwyd eurgrwydr torrynt yn fuan: | 9 | ········· |
| Tryliw eu pelydr gwedi penwan, | 9 | ········· |
| Trylwyn yn amwyn amwiw Garthan. | 9 | ········· |
| Cigleu ym Maelawr gawr fawr fuan, | 8 | ········ |
| A garw ddisgyrr gwyr, a gwyth erwan, | 9 | ········· |
| Ac ymgynnull am drull am dramwyan, | 10 | //········ |
| Fal i bu ym Mangor am ongyr dan: | 10 | ·········· |
| Pan wnaeth dau deyrn uch cyrn cyfrdan. | 8 | ········ |
| Pan fu gyfeddach Forach Forfran. | 9 | ········· |
| Dywallaw di'r corn, canys myfyr gennyf, | 11 | ··········· |
| Men ydd amygant medd a'n tymmyr, | 9 | ········· |
| Selif diarswyt orsaf Gwygyr, | 8 | ········ |
| Gogelet ai cawdd calon eryr! | 9 | ········· |
| Ac unmab Madawc, enwawg Dudur hael, | 11 | //········· |
| Hawl bleiddiad, lleiddiad, lluch ar ysgyr, | 9 | ········· |
| Deu arwreidd, deu lew, yn eu cyngyr, | 9 | ········· |
| Deu arial dywal dau fab Ynyr, | 9 | ········· |
| Dau rydd yn nydd cad eu cyfergyr, | 9 | ········· |
| Cyfargor diachor camp diachyr, | 8 | ········ |
| Arfod llewod gwrdd, gwrddwan cadwyr, | 8 | ········ |
| Aer gunieid, lunieid, coch eu hongyr, | 9 | ········· |
| Treis erwyr yn ffwyr ffaw ehegyr, | 9 | ········· |
| Trei eu dwy aesawr dan un ystyr, | 9 | ········· |
| Gorfu gwynt gwaeddfan uch glan glasfyr, | 9 | ········· |
| Gorddwy clau tonnau Talgarth ystyr. | 9 | ········· |
| Dywallaw di fenestr na fyn angau, | 10 | ·········· |
| Corn can anrhydedd ynghyfeddau, | 9 | ········· |
| Hirlas buelin, breint uchel hen ariant, | 10 | ·········· |
| Ai gortho nid gorthenau: | 7 | ······· |
| A dyddwg i Dudur, eryr aerau, | 9 | ········· |
| Gwirawd gyssefin o'r gwin gwinau, | 9 | ········· |
| Oni ddaw i mewn o'r medd gorau oll, | 10 | ·········· |
| Gwirawd o ban, dy ben faddau, | 8 | ········ |
| Ar llaw Foreiddig, llochiad cerddau, | 9 | ········· |
| Cerddyn hyn i glod cyn oer adnau, | 9 | ········· |
| Dieithr frodyr fryd ucheldau, | 7 | ······· |
| Diarchar arial a dan dalau, | 8 | ········ |
| Cedwyr am gorug gwasanaethau, | 9 | ········· |
| Nid ym hyn dihyll nam hen deheu | 9 | ········· |
| Cynnifieid, gyrthieid, fleinieid, fleiddiau, | 9 | ········· |
| Cynfaran creulawn creulyd ferau, | 9 | ········· |
| Glew glyw Mochnannwys o Bowys beu: | 9 | ········· |
| O glew gwnedd arnaddunt deu, | 7 | ······· |
| Achubieit pob rheid, rhudd eu harfeu: | 9 | ········· |
| Echedwynt rhag terfysc eu terfynau, | 10 | ·········· |
| Moliant yw eu rhann y rhei gwynnau; | 9 | ········· |
| Marwnad fu neud mi newid y ddau! | 9 | ········· |
| O chan Grist mor drist wyf o'r anaeleu! | 10 | ·········· |
| O goll Moreiddig mawr ei eissieu. | 10 | ·····/˘··· |
| Dywallaw di'r corn can nim puchant, | 9 | ········· |
| Hirlas yn llawen yn llaw Forgant, | 9 | ········· |
| Gwr a ddyly gwawd gwahan foliant, | 9 | ········· |
| Gwenwyn y addwyn, gwan edrywant, | 9 | ········· |
| Areglydd defnydd dioddefiant llafn, | 9 | ········· |
| Llyfn i deutu llym ei hamgant. | 8 | ········ |
| Dywallaw di fenestr o lestr ariant, | 10 | ·········· |
| Celennyg edmyg, can urdduniant, | 9 | ········· |
| Ar llawr Gwestun fawr gwelais irdant, | 9 | ········· |
| Ardwy Goronwy oedd gweith i gant, | 9 | ········· |
| Cedwyr cyfarfaeth ydd ymwnaethant, | 9 | ········· |
| Cad ymerbynieid, eneid dichwant, | 10 | ·····˘/˘·· |
| Cyfarfu ysgwn ac ysgarant aer, | 10 | ····//···· |
| Llas aer, llosget maer ger mor lliant: | 8 | ········ |
| Mwynfawr o garcharawr a gyrchassant, | 10 | ·········· |
| Meurig fab Gruffydd grym ddarogant, | 9 | ········· |
| Neud oedd gochwys pawb pan atgorsant, | 9 | ········· |
| Neud oedd lawn o heul hirfryn a phant. | 9 | ········· |
| Dywallaw di'r corn ir cynnifieid, | 9 | ········· |
| Canawon Owain, cyngrein, cydneid, | 9 | ········· |
| Wynt a ddyrllyddant yn lle honneid, | 9 | ········· |
| Glud men ydd ant gloyw heyrn ar neid: | 8 | ········ |
| Madawc a Meilir gwyr gorddyfneid treis, | 10 | ·········· |
| Tros gyferwyr gyferbynieid: | 8 | ········ |
| Tariannogion torf, terfysc ddysgeid, | 9 | ········· |
| Trinheion faon, traws ardwyeid. | 6 | ······ |
| Ciglau am dal medd myned dreig Cattraeth, | 9 | ········· |
| Cywir eu harfaeth, arfau lliweid, | 9 | ········· |
| Gosgordd Fynyddawc am eu cysgeid, | 9 | ········· |
| Cawssant y hadrawdd cas flawdd flaenieid; | 9 | ········· |
| Ni wnaeth a wnaeth fynghedwyr ynghalet Faelor, | 12 | ············ |
| Dillwng carcharor dullest foleid. | 8 | ····/˘·· |
| Dywallaw di fenestr fedd hidlaid, melus, | 11 | ··········· |
| Ergyrwayw gwrys gochwys yn rheid, | 8 | ········ |
| O gyrn buelin balch oreuraid, | 8 | ········ |
| Yr gobryn gobrwyau henaid; | 7 | ······· |
| O'r gynnifer anhun a borth cynnieid | 10 | ·········· |
| Nis gwyr namyn Duw ac ai dywaid. | 10 | ·····//··· |
| Gwr ni dal ni dwng, ni bydd wrth wir, | 9 | ········· |
| Daniel dreig cannerth, mor ferth hewir, | 9 | /˘······· |
| Menestr mawr a gweith yd ioleithir | 10 | ··/˘······ |
| Gwyr ni oleith lleith, oni llochir, | 9 | ········· |
| Menestr medd ancwyn a'n cydroddir, | 9 | ········· |
| Gwrdd-dan gloyw, goleu, gwrddloyw babir | 8 | ········ |
| Menestr gwelud dy gwyth yn Llidwm dir | 9 | ········· |
| Y gwyr a barchaf wynt a berchir. | 9 | ········· |
| Menestr gwelud dy galchdoed Cyngrein, | 9 | ······˘·· |
| Ynghylchyn Owain gylchwy enwir, | 9 | ········· |
| Pan breiddwyd Cawres, taerwres trwy dir, | 7 | ······· |
| Preidd ostwng orflwng a orfolir, | 7 | ······· |
| Menestr nam didawl, nim didolir, | 9 | ········· |
| Boed ym mharadwys in cynhwysir, | 9 | ········· |
| Can pen teyrnedd, poed hir eu trwydded, | 9 | ········· |
| Yn i mae gweled gwaranred gwir. AMEN. | 9 | ·······˘/ |
The reader shows the same poem with its rhymes coloured and a stress row above each line, the notes beside their stanzas, and any word's definition on a tap; the analysis page takes the whole book apart. How every part of this site was made.